Koruyucusağlık hizmetleri, birincil koruma, ikincil koruma v e üçüncül koruma olmak üzere üç ana basamakta gerçekleştirilir. Birincil korumada, kişinin hastalıklara yakalanması önlenmeye çalışılır. FİDANLIKASM. 59.03.23 No'lu AHB Hekimi Dr. Hüseyin ASLIM. 59.03.022 No'lu AHB hekimi Dr.Onur Karataş. 50.03.021No'lu AHB hekimi Dr. Muhammed Said GÜLÇEK. 59.03.022 nolu AHB hemşiresi Gizem Atılgan. 59.03.023 nolu AHB hemşiresi/ebesi Sibel Mutlu. HEMŞİRE PERİHAN KAHRAMAN. Koruyucuruh sağlığı hizmetlerinin birinci basamak sağlık hizmetleriyle bütünleştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik çalışmaları yürütmek. Kronik ruhsal bozuklukların birinci basamak ağırlıklı olmak üzere ikinci basamak ve üçüncü basamakta tanı, tedavi ile izlemelerinin ve psikososyal rehabilitasyon programlarının Hasta hasta yakını, hastane personeli veya aile hekimi; evde sağlık hizmeti alması uygun görülen hasta için, Bakanlığımız Evde Sağlık Hizmetleri çağrı merkezi olan 444 38 33 (444 EV DE) nolu telefon numarasını arayarak başvurur. Çağrı merkezi hastanın kimlik bilgilerini alıp il koordinasyon merkezine yönlendirir. Tedavi Edici Basamak Saglik Hizmetleri. zaman: 10/18/2008. Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri, Basamak Sağlık Hizmetleri. Tedavi; hastalıkların veya sakatlıkların iyileştirilmesine yönelik yapı­lan tıbbi işlemlerin tümüdür. İlaç kullanımı, cerrahi müdahaleler ve fizik tedavi uygulamaları bu gruba girer. Bunlar: a Sağlığın geliştirilmesi hizmetleri b) Koruyucu sağlık hizmetleri c) Rehabilitasyon hizmetleri d) Tedavi edici sağlık hizmetleri. Cevap : b) Koruyucu sağlık hizmetleri: 6. Aşağıdakilerden hangisi, sağlığın geliştirilmesi hizmetlerine örnek verilebilir? a) Evde sağlık hizmetleri b) Yaşam kalitesi ve yaşam süresinin KBEgt4y. Sağlık-Hastalık Kavramı Nedir? Dünya Sağlık Örgütü'nün 1948 yılında yapmış olduğu tanıma göre; sakatlığın ve hastalığın olmayışı değil, sağlık bedenen ruhen tam ve sosyal anlamda tam bir iyilik halinin olması olarak tarif bilimciye göre sağlık çok boyutlu bir yapı olması nedeniyle herkes tarafından kabulünün sağlanabileceği bir tanımının yapması oldukça zordur. Hastalık ve sağlık kavramları sadece kişiler üzerinde oluşturmuş olduğu etkiler açısından değerlendirilmesiyle beraber politik sistemler ve toplumla olan kişiler çerçevesinden de dikkate alınması gereken bir kavramdır. En çok karşılaşılan hastalık tanımı bedensel olumsuz değişimler olarak gösterilir. Hastalık halinde meydana gelen olumsuz değişimler, kişilerin kültürel, sosyal ve ekonomik olarak etkilenmesine neden Sektörü ve Özellikleri Nelerdir?İşletmelerde üretim denilince akıllara mal ve hizmet üretimi gelmektedir. Fakat bunun dışında insan gereksinimlerini karşılayan gözle görülüp elle tutulması pek fazla mümkün olmayan hizmet üretiminde bulunurlar. Örneğin doktorun hastasını tedavi etmesi şeklinde fayda oluşturan sektörü denilince, yataklı tedavi kurumları, tıbbi alet, cihaz ve sarf malzemeleri ile beraber sağlık hizmetleri faaliyet alanın oluşturmuş olduğu sermaye merkezlerinden birinin olması nedeniyle ortaya çıkmıştır. Bu sektör yani sağlık sektörü doğrudan üretim işletmeleri gibi mal üretmezler. Fakat iş gücünün üretime müdahil olması, iş gücü kayıplarının önüne geçilmesi ve devamlılığın sağlanması adına çalışmalar yürütür. Özetle iş gücünün verimliliğine katkıda bulunduğunu belirtebiliriz. Sağlık sektörünün özellikleri şöyledirSağlık sektöründe yapılabilecek bir birimlik hata telafisi mümkün olmayan sonuçları beraberinde getirebilir. Örneğin yanlış bir teşhis koyulması ve beraberinde yanlış tedaviyi getirmesi haliyle hastanın engelli hatta ölmesine neden olunabilir.Üretim ve tüketim aynı anda gerçekleşir. Yapılacak bir hizmet üretiminin hemen akabinde bir tüketim durumu kimse olmadığından dolayı tüketicilerle hastalar doğrudan bir temas hali söz sektöründe malların stoklaması sağlanabilirken sağlık sektöründe ise malların stoklanması mümkün sektöründe yoğun teknoloji kullanımı olmakla beraber emek yoğun üretimi sektörünün temeli hizmet sektörüne dayanmaktadır. Fakat hizmet sektörünün içinde farklı diyebileceğimiz özel bir konumda yer alır. Hizmet sektörü içinde yer alabilen restaurant, turizm ve otelcilik hizmetleri müşterileri neler isteyebileceğini talep ederek ilgili kurumları yönlendirebilirken, aynı durumları sağlık sektörü için söylemek mümkün değildir. Çünkü ileri seviyede bir profesyonel yeterlilik gerekir. Hastalar kendi hastalıklarını daha iyi bilebilmektedir fakat tedavi süreçlerinde tıbbi tahsinilini yerine getiren doktorlardan yardım yardım talebinde bulunurlar. Bu açıdan diğer sektörlerden farklı olarak hastalar sağlık işletmelerini yönlendiremez ve etkileyemezler. Bunun gerçekleşmesi için tıp biliminin gelişmesi gerekir. Burada hastaların müdahil olabilecekleri bakım ve otelcilik hizmetleri, hastane temizliği gibi sınırları belli olan hizmetler Hizmetlerinin Sınıflandırılması Nasıldır?Sağlık hizmetlerinin sınıflandırılmasının bilebilmesi için sağlık ve sağlık hizmetlerin tam olarak bilinmesi gerekecektir. Sağlık hizmetleri, insan sağlığının bozulmasına neden olan zararlı etmenleri ortadan kaldırmak ve toplumun tamamını bu zararlı etmenlerin etkisinden korumak, tedavi etmek, bedensel ve ruhsal bir yetinin azalması halinde rehabilite edilmesi kapsamında gerçekleştirilen sağlık hizmetleri şeklinde tanımlanır. Bu doğrultuda sağlık hizmetlerinin üç temel amacı harcamalarının önüne geçmekKlinik uygulamalardaki farklılıkları düşürmek ve kalite düzeyini yükseltmekHer hastaya gerekli ve uygun olabilecek sağlık hizmetini sunmak, olarak sağlık hizmetlerinin sunumu kapsamında üç sektör ön plana çıkmaktadır. Bunlar popüler sektör, folk sektör ve profesyonel sektörlerdir. Folk sektörü, tam veya yarı zamanlı herhangi bir eğitim görmemiş olan fakat çeşitli becerileri sayesinde yaşadığı toplumda uzman olarak kabul edilen ve sağlık sorunlarına çözüm bulunması adına başvurulan kişiler olarak bilinir. Ara ebeler, kırıkçılar ve bel çekenler örnek verilebilir. Popüler sektör, toplumda herhangi bir eğitim deneyimi olmayan yaşı ve tecrübesi itibariyle kendilerine danışılan kişiler olarak gösterilebilir. Üzerinde daha çok durduğumuz sektör ise popüler sektördür. Bu sektör özel bir eğitim alarak, eğitimi sonunda diploma uzman olan ve resmi makamlar nezdinde uzmanlığı kabul edilene sağlık personelini ifade etmektedir. Bu sağlık personelleri eczacı, hemşire, hekim gibi profesyonellerden olarak sağlık hizmetlerini dört gruba ayırabiliriz. Koruyucu, tedavi edici, sağlığı geliştirici hizmetlerle beraber rehabilite edici sağlık hizmetleri Sağlık HizmetleriBu kapsamda yer alan sağlık hizmetleri kişiye ve çevreye yönelik hizmetler olarak ikiye ayrılır. Çevreye yönelik hizmetlerin hedefi; çevre sağlığını olumsuz etkileyen kimyasal, fiziki ve biyolojik etkilerini ortadan kaldırarak ya da bu etkenlerin kişileri olumsuz yönde etkilemelerini önleyerek çevreye pozitif bir katkı getirmeleri olarak gösterilir. Burada kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ise sağlık meslek mensuplarının yürüttükleri hizmet çalışmaları olarak ifade Edici Sağlık HizmetleriKişilerin sağlık durumlarında meydana gelen bozulmaları, tekrar eski sağlık düzeylerine getirilebilmesi için sunulan sağlık hizmetleridir. Tedavi edici sağlık hizmetleri pratisyen ve uzman doktorların sorumluluğunda iken aynı zamanda diğer sağlık personeli paydaşlarının ortak çalışmalarıyla verilebilmektedir. Tedavi edilmek üzere hastalar, üç farklı düzeyde tedavi imkanı sağlanmaktadır. BunlarBirinci basamak tedavi hizmetleriİkinci basmak tedavi hizmetleriÜçüncü basamak tedavi basamak tedavi hizmetleri Bu basamakta yer alan tedavilerin tamamı evde veya ayakta tedavi edilmeleridir. Bu hizmetler temelinde yataksız sağlık kuruluşlarıyla beraber ve koruyucu sağlık hizmetlerinin birarada verilmesidir. İlgili kategoride tedavi hizmetleri Aile Sağlı Merkezi gibi birimlerle basamak sağlık hizmetleri Bedenen ve ruhen sağlıklı olmayan bireylerin tedavilerinin yapıldığı yataklı kuruluşlar bu kapsama girer. Örneğin gün ve genel hastaneler bu kapsama basamak tedavi hizmetleri Sağlık hizmetlerinin daha fazla uzmanlık bilgi birikimi ve teknoloji imkanlarının sağlanmış olduğu yataklı tedavi kurumlarında verilen hizmetlerdir. Bu hizmetler ağırlıklı olarak ikinci basmak sağlık hizmetlerinde tam teşhis ve tedavilerinin yapılamadığı hastalar burada tedavi edilirler. Bu kapsam giren hastaneler araştırma hastaneler ve özel dal hastaneleri bu basamakta örnek dönüşüm programı kapsamında birtakım değişikliklere gidilerek birinci basamak tedavi hizmetleri üçüncü ve ikinci basamaktan ayrı tutulmuştur. Sağlık hizmetlerinin sosyalleşmesi kapsamında 1961 yılında gerçekleştirilen Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Kanunun kapsamında birinci basamak sağlık hizmetlerini kademeli olarak sunulmasını yoğunluğu 2000-2500 arasında olan kırsal bölgelere ebelerden oluşan sağlık evlerinin açılmasıNüfus yoğunluğu 2000-2500 arasında olan bölgelerde ise iki ebe, bir hemşire, pratisyen doktor ve destek ekibinin olduğu toplam 8 personelin hizmet verdiği eski adı sağlık ocakları olan yeni adı ise Aile Sağlığı Merkezi ASM birimlerin kurulması şeklinde bazı kademlere yer Hizmetlerinin Temel Amacı Nedir?Sağlık hizmetleri, insan sağlığının bozulmasına neden olan zararlı etmenleri ortadan kaldırmak ve toplumun tamamını bu zararlı etmenlerin etkisinden korumak, tedavi etmek, bedensel ve ruhsal bir yetinin azalması halinde rehabilite edilmesi gibi kişilerin ve toplumun tedavi edilmesini Edici Hizmetler Kaça Ayrılır?Tedavi edici sağlık hizmetleri hem tedavi hizmetlerini hem de koruyucu sağlık hizmetlerini sağlamaktadırlar. Bu kapsamda tedavi hizmetleri üç gruba ayrılır. Bunlar Birinci basamak tedavi hizmetleri, ikinci basmak tedavi hizmetleri, üçüncü basamak tedavi Hizmetlerin Kaç Amacı Vardır?Sağlık hizmetlerinin genelde birçok amacı bulunmaktadır. Ama nihayetinde bu amaçları üç başlıkta toplayabiliriz. Gereksiz harcamalarının önüne geçmek, klinik uygulamalardaki farklılıkları düşürmek ve kalite düzeyini yükseltmek ve her hastaya gerekli ve uygun olabilecek sağlık hizmetini sunmak, olarak Hizmetlerine Genel Bir Bakış Sağlık Sektörü ve Özellikleri Sağlık Hizmetlerinin Sınıflandırılması Koruyucu Sağlık Hizmetleri Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri Sağlık Hizmetlerinin Temel Amacı sağlık-hastalık kavramı AnasayfaKoruyucu Sağlık HizmetleriPopüler SorularÇevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri; birincil koruma, ikincil koruma ve üçüncül koruma olarak gruplandırılabilir. Birincil koruma, bireyin hastalıklara maruz kalma durumunun önlenmeye çalışılmasıdır. İkincil koruma, bu durumların yeterli olmaması nedeniyle, belirtilerin ortaya çıkmadığı veya hafif olduğu durumda uygulanabilecek çalışmaları kapsar. Üçüncül koruma ise hastalıklar neticesinde görülebilecek olumsuzlukların sınırlandırılmasını amaçlar. Birincil korumada aşılama, aile planlaması gibi faktörler uygulanır. İkincil korumada uygun tedavi yöntemleri, sağlık taramaları gibi hizmetler verilir. Üçüncül korumada ise hastalıkların olası sonuçlarının en aza indirilmesi yönelik koruyucu sağlık hizmetleri 8 grupta incelenebilir. Bağışıklama, aktif bağışıklama, pasif bağışıklama, ilaçla koruma, erken tanı, sağlıklı ve dengeli beslenme, aile planlaması ve sağlık hizmeti kişiye yönelik hizmetlerdendir. Bu hizmetlerin her birisi, farklı amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilir. Her ne kadar kişiye yönelik olarak ele alınsa da bireyin sağladığı fayda, toplumsal faydayı da beraberinde Sağlık Hizmetleri ile İlgili MakelelerKoruyucu Sağlık Hizmetleriİlgili tedavinin hastalık ilerlemeden uygulanmasını sağlayan sağlık hizmetlerine koruyucu sağlık hizmetleri denir. Sağlık hizmetleri nelerdir? Sağlık hizmetleri kaça ayrılır ve bunlar nelerdir? Koruyucu hekimlik ne demektir? Sağlık hizmetleri hakkında bilinmesi gerekenler...Sağlık hizmetleri, tüm dünyada genel olarak üç başlık altında ele alınır. Bunlar, Koruyucu Hekimlik, Tedavi Hizmetleri ve İyileştirici Çalışmalardır. Şimdi her birini sırayla inceleyelim 1- Koruyucu Hekimlik Hastalığın oluşmasına ve yerleşmesine engel olmayı amaçlayan, koruyucu tedbirler almayı ve geliştirmeyi hedefleyen hekimlik dalıdır. Hem insan bünyesini dayanıklı ve dirençli hale getirmeyi, hem de çevre şartlarını, hastalık yapıcı etkilerden uzaklaştırmayı amaçlar. Dolayısıyla, kişiye ve çevreye yönelik iki çeşit koruyucu hekimlik hizmetinden bahsedeceğiz - Çevreye Yönelik Koruyucu Hekimlik Çalışmaları Bu çalışmalar, ekolojik dengeyi korumaya yöneliktir ve çevreyi, etkisi altına alabilecek her türlü zarardan korumayı amaçlar. Bu hizmetler genellikle özel eğitimli mühendisler, kimyagerler, teknisyenler, veterinerler ve benzeri meslek mensupları tarafından yürütülür. Çevreyi korumaya yönelik her türlü gönüllü çalışma da bu kısma dâhildir. Kanser yapıcı maddeleri deterjanlar, katkılı gıdalar, kozmetikler.. kontrol altına almak, kullanımını en aza indirgemek;radyasyon gibi olumsuz faktörlerin zararlarından korunmak için tedbirler almak; kitleleri etkisi altına alan salgın hastalıkların önüne geçmek için üzere ciddi çalışmalar yapmak, çevreye yönelik koruyucu hekimliğin kapsamındadır. Bu kapsamda sıralanabilecek diğer hizmetler de şunlardır Atıkların kontrolü. Kanalizasyon sistemlerinin bütün ülkede düzenli olarak hizmet vermesi. Çöplerin toplanması, uygun alanlarda depolanarak geri dönüşüme uygun olanların kullanılması, kalan kısmının yok edilmesi. Endüstriyel atıklar için toplama-arıtma tesisleri kurulması, kirli suların ve besinlerin arıtılması. Hastalık taşıyıcı haşere ile mücadele. Güvenli ve temiz içme suyu temini. Solunan havanın, sigara ve egzost dumanından arındırılarak kaliteli hale getirilmesi. Sağlıksız gıdalarla mücadele. Katkı maddeli gıdalar. - Kişiye Yönelik Koruyucu Hekimlik Çalışmaları Eğitim, her hususta olduğu gibi, koruyucu hekimlikte de çok önemlidir. Bu sebeple, risk altında bulunan gurup ve kitlelerin eğitimi şarttır. Kişiye yönelik koruyucu hekimlik çalışmaları, bağışıklama, yeterli beslenme, erken teşhis ve tedavi, kişisel temizlik, sağlık eğitimleri gibi alt başlıkları kapsar. Temiz bir çevre için, sektörlere ve bireylere düşen sorumluluk anlatmak, herkese kendi üzerine düşenin ne olduğunu hatırlatmak, sağlık konularında bilinçlendirmek, kişiye yönelik koruyucu hekimlik çalışmalarındandır. Bunların ötesinde, insanlara sünneti anlatmak ve sünnete uygun yaşama bilincini kazandırmak, şüphesiz en kıymetli koruyucu hekimlik uygulaması olacaktır. 2- Tedavi Hizmetleri Tedbirlere rağmen, hastalık yine de belirtileriyle baş gösterdiğinde, sebep olan unsurun ve hastalığın yok edilmesi amacıyla verilen hizmetler, tedavi hizmetleridir. Bu hizmetler, üç aşamalı olarak gerçekleştirilir - Birinci Aşama Birinci basamak tedavi hizmetleri, hastanın öncelikle evinde, orada mümkün olamıyorsa aile hekiminin muayenehanesinde, orada da mümkün olamıyorsa sağlık ocağı, dispanser, poliklinik gibi kurumlarda, ayakta tedavi edilmesi şeklinde gerçekleşir. Bu tedaviler genel olarak ayakta yapılır. Hasta kurumda bir günden daha az kalır. Bayılmalar, hafif yaralanmalar, alerjik şikâyetler, İkinci ve üçüncü basamak tansiyon düzensizlikleri, enfeksiyon hastalıkları, küçük travmalar gibi rahatsızlıklarda, birinci aşama tedavi hizmetleri devreye girer. Bu hizmetler çoğunlukla pratisyen hekimlerin, ebelerin ya da hemşirelerin alanıdır. Rahatsızlığın durumuna göre, evde, ilk yardım konusunda eğitim almış tecrübeli bir yetişkin de birinci aşama tedaviyi gerçekleştirebilir Ateşlenen çocuğun alnına ve koltuk altlarına sirkeli ılık bezler koymak, bir yaralıya gerekli ilk müdahaleyi yapmak gibi. - İkinci Aşama Birinci aşamadaki hizmetlerin yeterli olmadığı durumlarda hastalar, tedavileri yapılmak üzere, hastaneye sevk edilirler. Buralarda, hastaların bakım ve tedavisi, çoğunlukla yatırılarak gerçekleştirilir. İkinci basamakta yığılmanın önlenebilmesi için, insanların öncelikle birinci aşamadan geçmeleri çok gereklidir. Bu hizmetler, uzman hekimler ve uzman sağlık elemanları tarafından yapılır. Uzman hekimlerin özel muayenehanelerinde ve özel polikliniklerde verdikleri hizmetlerde ikinci basamak tedavi hizmetleri kapsamında düşünülebilir. - Üçüncü Aşama İkinci aşamada da çözülemeyen problemlerin halli için, üçüncü aşama tedavi hizmetleri devreye girer. Bu aşama, bir dalda uzmanlaşmış sağlık personelinin ve gelişmiş teknolojik cihazların bulunduğu sağlık merkezlerinde gerçekleştirilir. Doğum evleri, kanser hastaneleri, göğüs hastalıkları hastaneleri, verem hastaneleri, ruh ve sinir hastalıkları hastaneleri, çocuk hastaneleri, üniversite hastaneleri gibi kurumlar bu tip merkezlerdir. Bu kurumlar sevk zincirinin son halkasıdır. 3- İyileştirici Hizmetler Bedenen ya da rûhen sakatlık yaşamak suretiyle, iş gücü kaybına uğramış kimselerin, hem tıbbi ve sosyal yönden topluma tekrar kazandırılmalarını hem de başkalarına muhtaç olmadan yaşayabilmelerini hedefleyen sağlık hizmetleridir. Tıbbî rehabilitasyon, bedensel sakatlıkların düzeltilmesiyle ilgilenir. Meslekî rehabilitasyon ise sakatlıkları sebebiyle bir iş yapamayan ya da eski işlerine devam edemeyen kimselere yeni iş öğretmek ve bulmakla ilgilenir. Her iki rehabilite hizmetinde de, hastaların yeni durumlarına uyum sağlamasına yardımcı olmak, bunun için gerekli anlayış ve sabrı göstererek olumlu telkinlerde bulunmak, personelin, en önemli vazifesidir. Kaynak Sağlik, Temizlik ve İlk Yardim, Erkam Yayınları İslam ve İhsan İlgili tedavinin hastalık ilerlemeden uygulanmasını sağlayan sağlık hizmetlerine koruyucu sağlık hizmetleri Sağlık Hizmetleri Nedir?Kişinin ileride karşılaşabileceği olası hastalık ve sakatlık durumunu, ciddiyetini ve hastalık sürecini en az seviyeye düşürebilecek veya tamamen ortadan kaldırabilecek, kişinin henüz fark etmediği komplikasyonları gün yüzüne çıkmadan önce teşhis edip ilgili tedavinin hastalık ilerlemeden uygulanmasını sağlayan sağlık hizmetlerine koruyucu sağlık hizmetleri sağlık hizmetlerinin özellikleriTedavi edici nitelikteki sağlık hizmetlerine göre çok daha tüm tedavi türlerine göre daha etkin ve daha çaplı yatırımlara, ekipmanlara, araç ve gereç alımına ihtiyaç kuruluşlarındaki yükü büyük oranda ve toplumsal olarak sağlıklı bir yaşam sürme bilinci sunumu gerekse uygulama biçimi kolaydır. Koruyucu Sağlık Hizmetlerinin Önemi Nedir?Koruyucu sağlık hizmetlerinin kapsamı oldukça geniştir. Temelde bireyin sağlığının korunması ve hastalıklarının önlenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca koruyucu sağlık hizmetleriyle bulaşıcı hastalıkların yayılma miktarı artmadan önüne geçilebilmesi mümkün karşı bir mücadele biçimi olan koruyucu sağlık hizmetleri, bireyin ve toplumun güvenliğine önemli bir katkı sağlar. Toplumsal bazda hastalıklara yakalanma ihtimali azaltılırsa sonuç olarak tüm toplum bundan faydalanır. Bu yönüyle diğer sağlık hizmetlerine oranla çok daha ekonomik bir hizmet Sağlık Hizmetleri Nelerdir?Koruyucu sağlık hizmetleri iki farklı başlık altında incelenebilir; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ve çevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri. Bu hizmet türleri planlama, uygulama ve eğitim gibi faktörlere göre birbirinden Yönelik Koruyucu Sağlık HizmetleriBu hizmetler doğrudan bireyler için uygulanmaktadır. Sağlık personeli olarak görev alan doktor, hemşire, ebe ve sağlık memuru gibi kişilerce yürütülen hizmetlerin kişilere nasıl sağlanacağı ile ilgili bir hizmet Yönelik Koruyucu Sağlık Hizmetleri Nelerdir?BağışıklamaBireyin aşılama sayesinde ilgili hastalığa karşı korunmasıdır. Aktif ve pasif olmak üzere iki gruba ayrılır. Aşıların geliştirilmesi sayesinde bireylerin bağışıklık sisteminde birçok bulaşıcı hastalığa karşı direnç oluşturulabilmektedir. Aşılama ile engellenebilen bulaşıcı hastalıklar, aşılama yapılmazsa tehlikeli sonuçlar doğurabilir ve ileriki aşamalarda ölüme bile neden olabilir. Aşılar, vücudun doğal bağışıklık sistemi ile birlikte çalışarak çeşitli enfeksiyon türlerine maruz kalma ihtimalini en aza BağışıklamaAktif bağışıklama, söz konusu patojene maruz kalmanın ardından, meydana gelen bu patojene karşı bağışıklık olarak tanımlanır. Vücut yeni bir hastalık etkenine maruz kaldığında, bir tür beyaz kan hücresi olan B hücreleri, hastalık etkenini yok etmeye veya nötralize etmeye yardımcı olan antikorlar oluşturur. Antikorlar, antijen adı verilen toksinler veya patojenler üzerindeki bölgelere bağlanabilen "y" şeklindeki hastalığa özgüdür. Yani her antikor, vücudu yalnızca bir hastalık etkeninden korur. Örneğin kabakulak hastalığına neden olan virüsü vücut tespit ettiğinde üretilen antikorlar, soğuk algınlığı veya grip virüsüne karşı herhangi bir savunma BağışıklamaVücut dışında geliştirilen antikorların sağladığı bir hastalıktan korunma yöntemidir. Pasif bağışıklama kendi içerisinde anneye özgü ve yapay olarak ikiye ayrılır. Anneye özgü pasif bağışıklama, anneden çocuğa aktarılan bir bağışıklıktır. Çocuk doğamadan önce, hastalıklara karşı koruma sağlayan antikorlar plasentadan pasif bağışıklama, dış ortamda oluşturulup bireye enjekte edilen antikorları kapsar. Kullanıma hazır hale getirilmiş bu antikorlara antiserum adı verilir. Örneğin kuduz aşısı yapay bir pasif bağışıklama KorumaDaha çok aşısı olmayan hastalıklar için uygulanan bir kişisel koruyucu sağlık hizmeti türüdür. Bir hastalığın oluşmasını veya oluşan bir hastalığın ileri seviyeye gelmesini engellemek için ilaç kullanılmasını TanıHastalığı henüz semptomlar gelişmemişken teşhis edebilen, kronik ve kronik olmayan hastalıklar için özel muayeneler ve tanı testleri vardır. Hastalığın erken aşamadaki tespiti, tedavi yükünü azaltmak ve daha uzun süre hayatta kalmak için önemli bir koruyucu özelliktir. Hastalığa dair erken tanı yöntemleri, toplumlar için belirli kronik hastalıkları tespit etmek için periyodik tarama testleri yapılmasını mümkün ve Dengeli BeslenmeSağlıklı ve dengeli beslenme; kalp hastalığı, felç, diyabet ve çeşitli kanser türleri gibi belirli tıbbi durumların riskini azaltmaya yardımcı PlanlamasıAile planlaması, kadınların doğumdan önce, doğum sırasında veya sonrasında oluşabilecek herhangi bir sağlık riskinden korunmasına yardımcı olur. Bunlar yüksek tansiyon, gebelik diyabeti, enfeksiyonlar, düşük ve ölü doğumdur. 35 yaşından sonra hamile kalan kadınlar sağlık risklerine karşı savunmasızdır, bu nedenle dikkatli planlama ile korunmaları gerekir. Ayrıca aile planlaması, istenmeyen gebelikleri azaltarak, güvenli olmayan kürtaj seçeneğini de ortadan HizmetiKoruyucu sağlık hizmetlerinde sağlık eğitimi; hemşire, doktor ve diğer sağlık görevlilerinin kendi alanlarında ne kadar başarılı olacağı ve toplumsal olarak hedeflenen başarının ne derecede sağlanabileceği ile ilgili önemli bir kriterdir. Öğrenme çıktıları şu şekilde sınıflandırılabilirHastalık, koruma, aşılama, önleme ve sağlık eğitim gibi kavramların tanımlanmasıSağlık hizmetleri kapsamında eğitimin öneminin anlaşılmasıSağlık eğitim ilkelerinin benimsenmesiEğitimde gelişimin öneminin kavranabilmesiSağlık eğitimi ile ilgili süreçlerin geliştirilmesi ve sağlıklı bireylerin doğal gereksinimlerinin belirlenmesiSağlık eğitimi ile ilgili sürecin uygulanabilmesiSağlık eğitimi ile ilgili sürecin değerlendirilebilmesiÇevreye Yönelik Koruyucu Sağlık HizmetleriÇevre sağlığı, çevrenin insan sağlığı üzerindeki tüm etkileşimlerini ve yönlerini belirlemekle ilgilenir. İnsan sağlığı ve ekosistem yararına doğal çevrenin korunmasıyla ilgili halk sağlığının korunmasını içeren bir koruyucu sağlık hizmetleridir. Çevre sağlığı, çevre ile etkileşimlerden kaynaklanan hastalıkların ve sakatlıkların önlenmesi ve kontrolünü içerir. İnsan sağlığını desteklemek için güvenli ve sağlıklı bir çevre ihtiyacı, çevre ile sürekli etkileşim halinde olan insan için gereklidir. Bu etkileşimler yaşam kalitesi ve yaşam süresi üzerinde olumlu etkiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri; çevredeki fiziksel, sosyal, psikososyal, kimyasal ve biyolojik faktörlerin insan sağlığı üzerindeki çeşitli etkileriyle ilgilidir. Bu etkiler; radyasyon, kimyasallar ve biyolojik ajanların doğrudan patolojik etkileri olabilir veya fiziksel, psikolojik, psikososyal, sosyal ve kültürel çevre, kentsel gelişim ve ulaşım araçlarının sağlık ve refah üzerindeki dolaylı etkileri Yönelik Koruyucu Sağlık Hizmetleriyle İlgili ÇalışmalarDoğal çevrenin kalitesizliği sağlık durumunu riske attığından, çevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri, hastalıklara maruz kalma olasılığını artıran tüm faktörleri ele almalıdır. Çevre ile ilgili sağlık sorunlarını yorumlamak için farklı hastalıklara ve yaralanmalara neden olabilecek; toprak, su, hava kirliliği, radyasyon veya kimyasal maruziyetler ve iklim değişikliği gibi çevresel risk faktörleri analiz etmek kontrolü Evsel atıkların, tehlikeli diye nitelendirilebilecek endüstriyel atıkların ve hastane atıklarının uygun bir biçimde toplanarak uzaklaştırılması ve gerektiğinde arıtılması gerekir. Aynı zamanda bu işlemlerin denetimi, bir denetim mekanizmasıyla içme suyu hizmeti sağlanması Büyükşehirlerde ikamet eden vatandaşların şebeke suyundan yararlanması ve bu suyun belirli oranlarda klorlanması, bakım ve denetiminin yapılması gerekir. Şebeke suyunun kullanılmasının mümkün olmadığı kırsal alanlarda ise kuyu sularının ve akarsuların sağlık açısından uygunluğunun denetlenmesi gerekir. Barınak hijyeni İnsanların yaşamını sürdürdüğü konutların, belirli şartları sağlayan alanlarda kurulması gerekir. Bunun için hava akımının olduğu, güneş ışığına maruz kalabilen, çeşitli doğal afetlere karşı risk teşkil etmeyen alanlarda yapılaşmaya izin verilmelidir. Belirli sağlık kurallarına uygun olmayan konutlarda yaşayan insanların bulaşıcı hastalıklara, psikolojik bozukluklara ve evsel kazalara yakalanma ihtimali yüksektir. Ayrıca kanalizasyon hatlarına yakın konumlanan yerleşim alanlarında hayatlarını sürdürenler, birçok salgın türü ile mücadelede zorluk çekebilir. Besin Hijyeni Devlete bağlı birçok kurum ve kuruluş; gıda işletmelerinde hammaddelerin, veterinerlerde ilaçlamaların, toprakta gübrelemenin, depolamada haşere ve parazit gibi nedenlere bağlı toksin oluşumunun denetimini gerçekleştirmelidir. Hava kirliliği ve gürültü ile mücadele Kontrolsüz sanayileşme ve kentleşme, hava kirliliğinin en önemli iki nedenidir. Şehirlerdeki hava kirliliği çeşitli cihazlar ile sürekli olarak takip faydalı buldun mu?60Koruyucu Sağlık Hizmetleri ile İlgili Sıkça Sorulan SorularÇevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri; birincil koruma, ikincil koruma ve üçüncül koruma olarak gruplandırılabilir. Birincil koruma, bireyin hastalıklara maruz kalma durumunun önlenmeye çalışılmasıdır. İkincil koruma, bu durumların yeterli olmaması nedeniyle, belirtilerin ortaya çıkmadığı veya hafif olduğu durumda uygulanabilecek çalışmaları kapsar. Üçüncül koruma ise hastalıklar neticesinde görülebilecek olumsuzlukların sınırlandırılmasını amaçlar. Birincil korumada aşılama, aile planlaması gibi faktörler uygulanır. İkincil korumada uygun tedavi yöntemleri, sağlık taramaları gibi hizmetler verilir. Üçüncül korumada ise hastalıkların olası sonuçlarının en aza indirilmesi yönelik koruyucu sağlık hizmetleri 8 grupta incelenebilir. Bağışıklama, aktif bağışıklama, pasif bağışıklama, ilaçla koruma, erken tanı, sağlıklı ve dengeli beslenme, aile planlaması ve sağlık hizmeti kişiye yönelik hizmetlerdendir. Bu hizmetlerin her birisi, farklı amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilir. Her ne kadar kişiye yönelik olarak ele alınsa da bireyin sağladığı fayda, toplumsal faydayı da beraberinde getirir. Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri 8 grupta incelenebilir. Bağışıklama, aktif bağışıklama, pasif bağışıklama, ilaçla koruma, erken tanı, sağlıklı ve dengeli beslenme, aile planlaması ve sağlık hizmeti kişiye yönelik hizmetlerdendir. Bu hizmetlerin her birisi, farklı amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilir. Her ne kadar kişiye yönelik olarak ele alınsa da bireyin sağladığı fayda, toplumsal faydayı da beraberinde cevabını faydalı buldunuz mu?00Stj. Dr. Özlem FilikerTıp Fakültesi Öğrencisi

koruyucu sağlık hizmetleri kaç basamakta gerçekleştirilir